10 март 1943 година останува една от най-светлите дати во бугарската история. Тогаш, во тешките дни на Втората световна война, беха спрени плановите за депортация на бугарските евреи кон нацистките лагери на смъртта.
Около 50 000 евреи от Бугария беха спасени, благодарение на силната реакция на обществото, на бугарската православна църква и на ред политичари и обществени деятели.
Случайот во Пловдив
Во Пловдив около 1500 евреи беха собрани и подготвени за качуване на влакове. Планот беше тие да бидат депортирани кон концентрационни лагери.
Кога за това разбира митрополит Кирил, тои веднага оди каи собраните евреи и застанува на нивна страна.
Според сведочества, митрополитот изявува дека ако ги качат на влаковете, тои ке легне на релсите за да ги сопре.
Оваа постапка станува символ на моралната позиция на бугарската православна църква.
Силна обществена реакция
Истовремено во целата држава се появува силна реакция.
Во София група пратеници предводени од Димитър Пешев се спротивставуваат на депортацията. Кон нив се приклучуваат духовници, интелектуалци и обични грагани.
Под овои притисок властите се принудени да я запрат депортацията.
Редок пример во Европа
Спасяването на бугарските евреи се смета за еден редок пример во Европа во време на Втората светска война.
Историчарите често посочуваат дека ова е доказ дека граганското общество и духовните водачи можат да застанат против неправдата.
Ден на памет
Затоа 10 март денес се одбележува како ден на паметене за спасението на бугарските евреи.
Оваа дата потсетува дека и во най-тешките времена човечноста може да биде посилна од омразата и стравот.
